Posts

Showing posts with the label Garba

ઢોલીવૂડમાં જામી રહ્યું છે ડાન્સનું અસ્તિત્વ

Image
ગરબાથી બહાર નીકળી હવે બોલીવૂડની જેમ જોવા મળે છે હૂક સ્ટેપ્સ અને પ્રમોશનલ સોન્ગ્સ, ટૂંક સમયમાં આઇટમ સોન્ગ્સ પણ આવે તો નવાઈ નહીં આજના ઢોલીવૂડના અનેક એવા પાસા છે જે આપણને પહેલાની ગુજરાતી ફિલ્મોમાં નહોતા જોવા મળતા. 1931 માં જ્યારે પહેલી બોલપટ ગુજરાતી ફિલ્મ ‘નરસિંહ મહેતા’ રિલીઝ થઈ ત્યાર બાદ ઢગલાબંધ ગુજરાતી ફિલ્મોનો સીલસીલો શરૂ થયો હતો. એ તમામ ફિલ્મોની વાર્તા મોટાભાગે પૌરાણિક હતી. પુરુષો સ્ત્રીઓના પાત્ર ભજવતા. ગીત, સંગીત વાર્તાના હાર્દને સજીવન કરતું છતાં તેમાં નૃત્યની અછત વર્તાતી, પણ આજની ગુજરાતી ફિલ્મો ભાગ્યે જ એવી બનતી હશે જેમાં કોઈ ડાન્સ સોન્ગ ન હોય.  જે પ્રમાણે 1935-40 અને એ પછીની ઘણી હિન્દી ફિલ્મોના ગીતો હીરો-હીરોઇન એક જ જગ્યાએ અથવા તો એક જ ઝાડની આજુબાજુ ફરતા-ફરતા પૂરૂ કરી નાખતા એ જ પ્રમાણે ઢોલીવૂડમાં પણ શરૂઆતના સમયમાં અનેક ગીતો એકને એક જગ્યાએ રહીને પતાવી દેવામાં આવતા. ગુજરાતી ફિલ્મોમાં અને ખાસ કરીને કઈ ફિલ્મથી નૃત્ય દર્શાવવાનું શરૂ થયું એ જાણવું અને શોધવું અઘરું છે, તેમ છતાં ગુજરાતી ફિલ્મોમાં ડાન્સનો ઉપયોગ કરવાનું આઝાદી પછીના ગાળામાં શરૂ થયું એમ કહી શકાય કેમ કે ‘મહેંદી રંગ લાગ્યો’ ...

‘અચકો મચકો કાં રે લી’ કે ‘અચકો મચકો કાં રે અલી’?

Image
1948 થી 1999 સુધી પાંચ ફિલ્મોમાં આ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે અને એ તમામે તમામ ગીતે અને ફિલ્મે સફળતા મેળવી છે સામાન્યપણે જોઈએ તો ગુજરાતી સાહિત્યમાં ઘણાં એવા શબ્દો છે જેનું અપભ્રંશ થઈને એક નવો જ શબ્દ બની ગયો હોય. ઘણી વખત એવું પણ બનતું હોય છે કે એ નવા ઉદ્ભવેલા શબ્દનો કોઈ અર્થ પણ ન નીકળતો હોય અથવા જે મૂળ કૃતિ છે, એનો ભાવાર્થ જ ફેરવાઈ જતો હોય છે. ગુજરાતી સાહિત્યને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક ગુજરાતી ફિલ્મો બની અને અનેક ગીતો પણ સર્જાયા. સાહિત્ય આધારિત ફિલ્મોમાં તો જાજી સમસ્યા ન હોય પણ સંગીતના દ્રષ્ટિકોણથી જ્યારે કોઈ લોકગીત કે ગરબાને નવા સંગીતના બીબામાં ઢાળવામાં આવે ત્યારે જાણતા-અજાણતા શબ્દો સાથે રમત થઈ જાય છે અને મૂળ કૃતિ વીખેરાઈ જાય છે.    ‘તમે કીયા તે ગામના ગોરી રાજ, અચકો મચકો કારેલી’ આ લોકગીત, ગીત કે ગરબો આપણે સૌ એ અનેકવાર સાંભળ્યો છે. આ ગીતમાં આવતા શબ્દો ‘અચકો મચકો કારેલી’ ને લઈને અનેક સાહિત્યકારોએ અનેકવાર સ્પષ્ટતા આપી છે. જો ગીતના શબ્દોને સમજીયે તો ગીતમાં નાયક નાયિકાને પ્રશ્ન કરે છે કે તમે કયા ગામના ગોરી છો અને આવી રીતે લચક-મચક કેમ ચાલો છો? જેના જવાબમાં નાયિકા ...

ગરબા વિનાની ગુજરાતી ફિલ્મો પાણી વિનાની માછલી જેવી છે

Image
બદલાતા સમય સાથે ફિલ્મોમાં ગરબાની રજૂઆત બદલાઈ છે ગુજરાતી ફિલ્મો નવી હોય કે જૂની એમાં ગરબાઓની રમઝટ અચૂક જોવા મળે છે. ફિલ્મ મેકર્સ પણ એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખતા હોય છે કે ગરબાઓ થકી ફિલ્મનું પ્રમોશન કે ફિલ્મની માર્કેટિંગ મોટાપાયે કરવામાં આવે. બીજા શબ્દોમાં કહીયે તો ગરબા વિનાની ગુજરાતી ફિલ્મો પાણી વિનાની માછલી જેવી કહેવાય. ગુજરાતી ફિલ્મોની શરૂઆત થઈ તે સમયથી જ એ વાત જાણે ગાંઠ બાંધી લેવાઈ હતી કે ગુજરાતીઓની ઓળખ સમો કોઈપણ એક ગરબો ફિલ્મમાં હોવો જોઈએ. સમય જતા અનેક નાના-મોટા ફિલ્મ નિર્માતાઓએ પોતાની ફિલ્મોમાં કેટલાક પારંપારિક ગરબાનો ઉપયોગ કર્યો છે, તો વળી કેટલાક ફિલ્મ મેકર્સે જે-તે ગરબાની લઢણ સાચવી તેમાં પોતાની કલાનો ઉમેરો કર્યો છે.    આજની ગુજરાતી ફિલ્મોમાં આજની યુવા પેઢી અને આજની જનતાને છાજે એવા ગરબાઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે. અમૂક મોટા શહેરોમાં આજે શેરી ગરબા કે ગરબીઓના સ્થાને પોપ-મ્યુઝિક અને બોલીવૂડ સંગીતે સ્થાન લઈ લીધું છે તો વળી ગુજરાતના અમૂક ઠેકાણા એવાય છે જ્યાં પારંપારિક ગરબાની ઉજવણી આજે પણ શ્વસી રહી છે. ગુજરાતી ફિલ્મોના સંદર્ભમાં ગરબાઓની વાત કરીયે તો 1949 માં આવેલી ફિલ્મ ‘મં...