Dhollywood Talkies

ઓછું બજેટ હોવાથી કેટલાકે ફ્રી માં કામ કર્યું તો ગામવાસીઓને જ પ્રજા તરીકે સામેલ કરી લેવાયા હતા  લોકનાટ્ય શૈલી ભવાઈનું મૂળ તત્વ જળવાઈ રહે એ ઉદ્દેશ સાથે કેતન મહેતા 1980 માં ‘ભવની ભવાઈ’ નું નિર્માણ કરી રહ્યા હતા. પરેશ મહેતા નિર્મિત આ ફિલ્મની વાર્તા ધીરુબેન પટેલે લખી હતી. નસીરુદ્દીન શાહ, સ્મિતા પાટીલ, મોહન ગોખલે, ઓમ પુરી, સુહાસિની મુલે, દીના પાઠક, બેન્જામિન ગેલાની જેવા અનેક દિગ્ગજ કલાકારોને એક ફ્રેમમાં બેસાડવાની જવાબદારી કેતન મહેતાએ ઉપાડી લીધી હતી. આ ફિલ્મનું મોટાભાગનં શૂટિંગ ખેડા જિલ્લાના વસો ગામે દરબાર ગોપાલદાસની હવેલી ખાતે થયું હતું.  ‘ભવની ભવાઈ’ ના નિર્માણ પાછળની રોચકતા પર નજર કરીયે તો ખબર પડે છે કે ફિલ્મ ઍન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટીટ્યૂટમાંથી સ્નાતક થયા બાદ કેતન મહેતા અમદાવાદ ખાતે એક નોકરીમાં જોડાયા હતા. એક મુલાકાતમાં જણાવ્યા અનુસાર કેતન મહેતા ગુજરાતી સાહિત્યના પરિચયમાં ઘણાં વિલંબથી આવ્યા. જોકે પિતા ગુજરાતીના પ્રોફેસર હતા એટલે ઉમાશંકર જોષી જેવા અનેક ગુજરાતી સાહિત્યકારોના સહવાસનો લાભ મળ્યો હતો. સમય જતા તેમણે અમદાવાદ ખાતે  ઇસરો સંચાલિત સેટેલાઈટ ચેનલ માટે કામ કર્યું હતું અને એ માટે...

રિલીઝ વખતે ન વખણાયેલી આ ફિલ્મ આજે સાડા ચાર દાયકા પછી પણ કલ્ટ ફિલ્મોની યાદીમાં શિરમોર છે ગુજરાતી સિનેમાજગતમાં કેટલીક એવી ફિલ્મો બને છે જે સમય જતા માત્ર ફિલ્મ બનીને નથી રહેતી, પણ સંસ્કૃતિ, સાહિત્ય અને કળાનું એક દસ્તાવેજ બની જાય છે. એવી જ એક ફિલ્મ છે કેતન મહેતાની ‘ભવની ભવાઈ’ જે 1980 માં રિલીઝ થઈ હતી. એક એક્સપરિમેન્ટલ કહી શકાય એવી આ ફિલ્મે રિલીઝના સમયે બહુ મોટી વ્યાપારી સફળતા નહોતી મેળવી, પરંતુ આજે વર્ષો પછી કલ્ટ-ક્લાસિક ફિલ્મોની યાદીમાં આ ફિલ્મ શિરમોર છે અને અચૂક સ્થાન પામે છે.   ધીરુબેન પટેના નાટક ‘ભવની ભવાઈ’ પરથી આ ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી જે કેતન મહેતાની પણ પહેલી ફિલ્મ હતી. આ ફિલ્મમાં નસીરુદ્દીન શાહ, ઓમ પૂરી, સ્મિતા પાટિલ, દીના પાઠક, બેન્જામિન ગિલાની, મોહન ગોખલે, સુહાસિની મુલે, નિમેશ દેસાઈ અને ગોપી દેસાઈ જેવા ખ્યાતનામ કલાકારોએ અભિનય કર્યો હતો. ધીરુબેને જ આ ફિલ્મના ગીતો લખ્યા હતા જેને અવિનાશ વ્યાસના પુત્ર ગૌરાંગ વ્યાસે સંગીતબદ્ધ કર્યા હતા. ‘ખડખડ વહેતી સઘળું સહેતી, નદી વહેતી જાય, પળ પળ કહેતી જાય’, જે સૌથી લોકપ્રિય ગીત બની રહ્યું, ‘પાછું વાળીને જેને જોઈ ન જાનકી ને કરીયે કીયો રે ભર...

ઓછું બજેટે દમદાર બોક્સ ઓફિસ કલેક્શન કરી આપતી ફિલ્મો એ વાતની સાબિતી છે કે કોન્ટેન્ટ જ સર્વસ્વ છે ફિલ્મજગતમાં સફળતાનું માપદંડ ફિલ્મના બોક્સ ઓફિસ કલેક્શન પરથી અંકાતું હોય છે. વળી કેટલીક ફિલ્મો એવી હોય છે જે આ બોક્સ ઓફિસ કલેક્શનથી આગળ વધીને લોકોના મનમાં ઘર જતી હોય છે. દોઢ મહિના પહેલા રિલીઝ થયેલી ગુજરાતી ફિલ્મ ‘લાલાો : શ્રીકૃષ્ણ સદા સહાયતે’ એવી જ એક ફિલ્મ બનીને આજે ઢોલીવૂડમાં છવાયેલી છે, જેણે મોટાભાગના દરેક રેકોર્ડ તોડી દીધા છે. ઓછા બજેટમાં બનેલી ફિલ્મો જ્યારે રેકોર્ડ બ્રેક કમાણી કરે ત્યારે ફિલ્મનો કોન્ટેન્ટ એકછત્રી શાસન કરતો જોવા મળે છે. લાલો જ્યારે રિલીઝ થઈ હતી ત્યારે કોઈએ સપનામાં પણ નહીં વિચાર્યું હોય કે આ ફિલ્મ સતત દોઢ મહિના સુધી મોટા પડદા પર ટકી શકશે અને 50 કરોડથી પણ વધારાનું બોક્સ ઓફિસ કલેક્શન કરી શકશે.  અંકિત સખીયા દ્વારા નિર્દેશિત આ ફિલ્મમાં તુલસીના પાત્રમાં રીવા રાચ્છ, શ્રીકૃષ્ણ એટલે કે લાલોના પાત્રમાં શ્રૃહદ ગોસ્વામી અને તુલસીના પતિ લાલોના પાત્રમાં કરણ જોષીએ મુખ્ય અભિનય કર્યો છે. કાઠિયાવાડી ભાષામાં બનેલી અને મોટાભાગે જૂનાગઢ અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં શૂટ થયેલી આ ફિલ્મની વાર્ત...

બાળકોના દ્રષ્ટિકોણથી ફિલ્મને રજૂ કરવાનો ફિલ્મમેકરનો કિમીયો મોટાભાગે કામ કરી જતો હોય છે, ધ લાસ્ટ શૉ એનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે ફિલ્મી દુનિયા ખરેખર એટલી રોમાંચક હોય છે કે નાનપણથી જ ઘણા લોકો આ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આવવાના સપના જોતા હોય છે. આ સિલસિલો અત્યારથી નહીં પણ વર્ષોથી ચાલતો આવ્યો છે. મીના કુમારી, નરગીસ, તબસ્સુમ, શ્રીદેવી, ડેઝી ઈરાની, નાઝથી માંડીને કમલ હસન, રિશી કપૂરથી માંડીને રિતિક રોશન સુધીના અનેક એવા કલાકારો છે જેમણે પોતાની ફિલ્મી સફર એક બાળ કલાકાર તરીકે શરૂ કરી હતી. ગુજરાતી સિનેમા જગતમાં પણ એવા ઘણા બાળ કલાકારો છે જે આજે એક નામાંકિત અને પ્રતિષ્ઠિત અભિનેતા બની ચૂક્યા છે. ભવિષ્યમાં ગુજરાતી સિનેમાના રૂપેરી પડદે સંભવિત કલાકારના રૂપે જોવા મળનારા આજના બાળ કલાકારોને આજે બાલદિનના અવસર પર ઓળખવાનો પ્રયાસ કરીએ અને સાથે કેટલીક એવી ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ પણ દૃષ્ટિ કરીએ જેમાં બાળકોના દ્રષ્ટિકોણને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને ફિલ્મ બનાવવામાં આવી છે. આ વર્ષમાં રિલીઝ થયેલી વંદના પાઠકની સુપરહિટ ફિલ્મ ‘જલેબી રોક્સ’ દરેક ગુજરાતીએ જોઈ હશે. આ ફિલ્મમાં વંદના પાઠકની અમેરિકામાં ભણતી દીકરી તરીકે આપણે જીયા ભટ્ટને અભિનય કરતી જોઈ શકીએ...

ફિલ્મ રિલીઝ પહેલા સર્જાતી મુસીબત ફિલ્મ મેકર માટે અણધાર્યા પડકારો ખડા કરે છે જેની અસર ક્યારેક ફિલ્મની ગુણવત્તા પર પણ પડે છે. ફિલ્મ મેકિંગનું કામ એવું હોય છે કે એમાં દરેક તબક્કે પડકારો આવતા જ હોય છે. જે કામ ફિલ્મને પ્રમોટ કરવા માટે કરવામાં આવતું હોય છે એ જ કામ ક્યારેક ફિલ્મને મુસીબતમાં પણ મૂકી દીધું હોય છે. હાલમાં જ આવો એક કિસ્સો ફિલ્મ ‘મિસરી’ સાથે થયો. 31મી ઓક્ટોબરે રિલીઝ થયેલી માનસી પારેખ અને રોનક કામદારની બીજી ફિલ્મ ‘મિસરી’ રિલીઝ થતા પહેલાં જ એક વિવાદ સર્જી બેઠી. આ ફિલ્મના કલાકારો ટીકુ તલસાણીયા, પ્રેમ ગઢવી, જેસલ જાડેજા અને માનસી પારેખ ગોહિલનો એક વીડિયો વાયરલ થયો જેમાં તેઓ અમદાવાદના રોડ પર રાતના સમયે બાઈક સ્ટંટ કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ વીડિયોમાં ટીકુ તલસાણીયા બાઇક પર ઊભા થઈને અને માનસી તારીખે ટાઇટેનિક પોઝ આપતી જોવા મળે છે. તો કેટલાક બાઇકર્સે તો હેલ્મેટ પણ પહેરી ન હતી. આ વીડિયો વાયરલ થયા બાદ અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસે એક્શન મોડમાં આવતા કાર્યવાહી હાથધરી હતી જેના બાદ ટીકુ તલસાણીયા જેવા વરિષ્ઠ કલાકારે ટ્રાફિકના નિયમોનું પાલન કરવાની અપીલ કરવાની સાથે માફી પણ માંગી હતી. ફિલ્મના પ્રોડ્યુસર સંજય સોની...

આ ગુજરાતી લોકગીત આજે ઢોલીવૂડનું પહેલું આઇટમ સોન્ગ બનીને રજૂ થઈ રહ્યું છે જેને દર્શકો માણતા અચકાતા નથી ‘હે ગોરી લીલું પીળું પાંજરુ ઘડાઓ, કે પાંજરામાં પોપટ બોલે’... આ લોકગીત દરેક ગુજરાતી જાણતો જ હશે અને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ ગીતને અલગ અલગ સંગીતકારોને તાલબદ્ધ કરીને, અલગ અલગ ગીતકારો પાસે ગવડાવ્યું છે. તો વળી ગીતકારોએ પણ મૂળ લોકગીતનો ભાવ જાળવી રાખી કેટલાક શબ્દિક સુધારા કરી નવી કડીઓ પણ રચી છે.  હાલના સમયમાં ઢોલીવૂડમાં આ ગીતની એક નવી ધૂન સાંભળવા મળી રહી છે જેને ફિલ્મ ‘ચણિયા ટોળી’ માં સામેલ કરવામાં આવી છે. નોંધનીય વાત એ છે કે આ લોકગીતમાં સુધારા વધારા કરી એને આઇટમ નંબર તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે અને એ ગીત ગુજરાતી સિને જગતનું પહેલું આઇટમ નંબર સોન્ગ બની ગયું છે. આ આઇટમ નંબરમાં જાનકી બોડીવાલા, યસ સોની સાથે ડાન્સ કરતી જોવા મળે છે, જે યુવાઓમાં ઘણું લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. રાકેશ બારોટ તથા જાહન્વી શ્રીમાંકરે આ ગીત ગાયું છે અને મનુ રબારીએ લખ્યું છે. તેમ છતાં ‘પાંજરામાં પોપટ બોલે’ એ લોકગીત આઇટમ નંબર બનતા પહેલા અનેકોવાર ફિલ્મો અને ગુજરાતી આલ્બમ રૂપે રજૂ થતું રહ્યું છે, જેના પર આજે આપણે નજર કરીએ....

1980ના ગાળામાં જેમણે ઢોલીવૂડ ગજાવ્યું હતું એ અસરાની 2025ની જુલાઈમાં પોતાની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ કરી ગયા હતા ‘અમદાવાદનો રિક્ષાવાળો’ બસ એટલું જ કહીએ ત્યાં કિશોર કુમારનો સ્વર અને અમદાવાદના અલગ અલગ લોકેશન પર રીક્ષા હાંકતા અસરાનીનો ચહેરો યાદ આવી જાય. 1977 માં આવેલી ફિલ્મ ‘મા બાપ’ નું આ ગીત સુપરડુપરહિટ થતા તેમના માટે આજીવન ઓળખ બની જાય છે. ન માત્ર આ ગીત પણ આ ફિલ્મ જ એક હિટ ફિલ્મ હતી જેની વાર્તાથી માંડીને કલાકારોના અભિનય અને ગીતો ખૂબ જ વખણાયા હતા.  20 મી ઓક્ટોબર ના રોજ ગોવર્ધન અસરાનીએ આ ફાની દુનિયામાંથી વિદાય તો લીધી પણ તેઓ પોતાની પાછળ મૂકી ગયા છે ન માત્ર હિન્દી ફિલ્મોનો પણ ગુજરાતી ફિલ્મોનો બહુમૂલો ખજાનો. આ એક એવો ખજાનો છે જે એ સમયે તૈયાર થયો જ્યારે ગુજરાતી સિનેમા એના કપરા કહી શકાય એવા સમયમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. 1980 ના સમયમાં ગુજરાતી સિનેમા જગતમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને સ્નેહલતાની જોડી ઉપરાંત અન્ય નવા કલાકારો પ્રવેશી ચૂક્યા હતા. મહેશ-નરેશ કનોડીયાની સાથે, હિતેન કુમાર સહિત કિરણ કુમાર, રાજીવ, અસરાની, અરુણા ઈરાની, રીટા ભાદુરી, જયશ્રી ટી અને અરવિંદ પંડ્યા, પદ્મારાણી, વિષ્ણુકુમાર વ્યાસ જેવા પીઢ ક...